بر آن شدیم تا در هر روز ماه مبارك رمضان به بیان معارفی پیرامون یك جزء از قرآن مجید بپردازیم، به همین جهت نكاتی را پیرامون برخی از آیات قرآن كریم در هر روز بیان می كنیم تا علاوه بر انس با قرآن مجید،بتوانیم این كتاب آسمانی را به عنوان یك نسخه مهم برای موفقیت در زندگی فردی و اجتماعی خود عملی كنیم.

در اولین آیه از آیات نورانی جزء دهم خداوند متعال یكی از وظایف و واجبات مالی را برای مسلمانان بیان می كند،فریضه ای به نام خمس كه آن را به عنوان یكی از نشانه های ایمان معرفی می كند،چرا كه دل كندن از اموال كار آسانی نیست و تنها افرادی كه ایمان دارند می توانند به این فریضه الهی اقدام كنند:

«وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساكینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى‏ عَبْدِنا یَوْمَ الْفُرْقانِ یَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى‏ كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدیر[انفاق:41]و بدانید كه هر چیزى را به غنیمت گرفتید، یك پنجم آن براى خدا و پیامبر و براى خویشاوندان [او] و یتیمان و بینوایان و در راه‏ماندگان است، اگر به خدا و آنچه بر بنده خود در روز جدایى [حقّ از باطل‏] -روزى كه آن دو گروه با هم روبرو شدند- نازل كردیم، ایمان آورده‏اید. و خدا بر هر چیزى تواناست»

پیرامون خمس كه یكی از فروع دین ما محسوب می شود،سوالات زیادی مخصوصا در ذهن جوانان وجود دارد كه در این قسمت به چند سوال مهم پاسخ می دهیم:

سوال اول:خمس در چه مواردی استفاده می شود:

همانگونه كه در آیه شریفه به آن اشاره شده است :خمس را به دو بخش عمده تقسیم كرده اند:سهم امام:سهمى براى خداوند و  پیامبر و  براى ذوالقربى و نزدیكان پیامبر است وسهم سادات كه سهمى براى یتیمان ومسكینان و در در راه ماندگان از سادات می باشد.كه در زمان غیبت،این موارد در اختیار مراجع تقلید قرار می گیرد تا هر سهم را به درستی در جای خود استفاده كنند و همچنین برای احیای دین در جامعه از ان استفاده كند.و به صورت خلاصه موارد مصرف خمس  تأمین هزینه‌های امام و حاکم اسلامی در انجام اهداف خود  به عنوان رهبر یك حكومت اسلامی است.

سوال دوم:فرق خمس و مالیاتی كه به دولت پرداخت می كنند،چیست؟

یكی از سوالات بسیار متداول در بین مردم این است كه ما در حكومت اسلامی به صورت سالانه مالیات پرداخت می كنیم،آیا نیاز است مجددا به پرداخت خمس نیز اقدام كنیم؟برای روشن شدن پاسخ این سوال لازم است،فرق هایی كه میان خمس و مالیات وجود دارد را بیان كنیم :

1- پرداخت خمس باید بر اساس ایمان و تقوا و همچنین قصد قربت و كسب رشایت الهی باشد درحالی كه در پرداخت مالیات این امور لازم نیست.
2-در پرداخت خمس هیچ اجباری جز اینكه این مسئله از واجبات الهی است وجود ندارد، و افراد به دلخواه خود و بر اساس روح ایمانی كه در آنها وجود دارد اقدام به پرداخت خمس می كنند،اما در مساله مالیات این گونه نیست و از سوی حكومت ها برای پرداخت مالیات اجبار وجود دارد و گاهی عدم پرداخت منجر به تعطیلی كسب و كار افراد می شود.
3-آنچه در زمان ائمه اطهار نیز وجود داشته ،این چنین بوده كه افراد علاوه بر مالیات هایی كه از سوی حاكمان تعیین می شده [خراج] ،خمس اموال خود را نیز پرداخت می كردند.
4-مساله مالیات بسته به نظر دولتمردان و با توجه به شرائط اقتصادی كشور می تواند كم و یا زیاد و یا اصلا حذف شود اما موضوع خمس هرگز كم و زیاد نشده و همیشه به یك پنجم اموال تعلق می گیرد.
5-تفاوت مهم دیگری كه در موضوع خمس و مالیات مطرح می شود این است كه مالیات به در آمد سالانه تعلق می یگرد اما مسئله خمس به مازاد در آمد سالانه تعلق می گیرد به این معنا كه بعد از محاسبه سال خمسی،و بعد از گذشت یك سال،آنچه كه مازاد بر در آمد سالانه شما باشد به آن خمس تعلق می گیرد هرچند مبلغ بسیار اندكی باشد اما مالیات به كل در آمد سالانه شما بعد از محاسبه توسط مامورین مالیاتی قرار می گیرد.

و در آخر به فتوایی از مقام معظم رهبری پیرامون دو مساله مالیات و خمس اشاره می كنیم:
«مالیاتی که حکومت جمهوری اسلامی بر اساس قوانین و مقررات وضع می کند، هر چند پرداخت آن بر کسانی که قانون شامل آنان می شود، واجب است و مالیات پرداختی هر سال از مؤونه همان سال محسوب است، ولی از سهمین مبارک محسوب نمی شود، بلکه بر آنان دادن خمس درآمد سالانه شان در زائد بر مؤونه سال به طور مستقل، واجب است»[1]

سوال سوم:پرداخت خمس چه آثاری در جامعه اسلامی دارد؟

مسلما پرداخت خمس آثار فردی و اجتماعی بیساری در جامعه به دنبال خواهد داشت كه به بعضی از آنها اشاره می شود:

1- كاهش درصد فقر در جامعه :
یكی از مهمترین آثاری كه پرداخت خمس و زكات در جامعه به دنبال خواهد داشت كاهش چشم گیر فقیران و مستمندان در جامعه خواهد بود،و این مساله به عنوان یكی از دلائل پیشرفت یك جامعه قلمداد می شود 

2-زمینه ساز عدالت اجتماعی:
«ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى‏ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى‏ فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساكینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ كَیْ لا یَكُونَ دُولَةً بَیْنَ الْأَغْنِیاءِ مِنْكُم[حشر:7]آنچه خدا از [دارایىِ‏] ساكنان آن قریه‏ها عاید پیامبرش گردانید، از آنِ خدا و از آنِ پیامبر [او] و متعلّق به خویشاوندان نزدیك [وى‏] و یتیمان و بینوایان و درراه‏ماندگان است، تا میان توانگران شما دست به دست نگردد»

چنانچه در این آیه به آن اشاره شده است دلیل اختصاص فی‏ء به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) و خویشاوندان و یتیمان و مسكینان و در راه ماندگان بدین منظور است كه ثروت به صورت عادلانه در جامعه توزیع شود و تنها در دست افرادی محدود نباشد.

با توجه به اهمیتی كه مساله خمس در جزء دهم قرآن مجید داشت،تفسیر و تبیین آیات جزء دهم را به پاسخ به سوالاتی در زمینه خمس و زكات اختصاص دادیم و امیدواریم كه توفیق عمل كردن به این فریضه الهی را در تمام دوران زندگی داشته باشیم.

منبع:

[1]رساله اجوبة الاستفتاءات، ص 365، پرسش 1031




طبقه بندی: **تفسیر، 
برچسب ها: پاسخ به پرسش های متداول پیرامون خمس،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ جمعه 28 تیر 1392 توسط امین ادریسی